De betovering van de mens  

Filosofische en academische discussies rondom kunstmatige intelligentie zijn al enkele decennia gaande. Kunstmatige intelligentie is namelijk helemaal niet nieuw. Wat wel nieuw is, is de razendsnelle verspreiding van kunstmatig intelligente systemen en brede aandacht voor dit onderwerp. Met de opkomst van ChatGPT, DALL-E, Bing AI etc., heeft kunstmatige intelligentie haar intrede gedaan onder het brede publiek.

Maar wat is kunstmatige intelligentie eigenlijk? Meester en Jacobs beginnen hun boek met de stellingname dat kunstmatige intelligentie bepaalde eigenschappen mist die eigen zijn aan de mens en menselijk intelligentie. De term kunstmatige intelligentie is daarom misleidend. Meester en Jacobs geven daarbij aan dat zij de intelligentie van AI willen ‘onttoveren’. Deze onttovering werken zij uit in de eerste drie hoofdstukken van hun boek. Allereerst verduidelijken Meester en Jacobs de geschiedenis van de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie verhelderen zij de centrale begrippen. Daarnaast presenteren Meester en Jacobs overtuigende voorbeelden en filosofische gedachtenexperimenten om aan te tonen dat kunstmatige intelligentie inderdaad niet ‘intelligent’ is.

Ray-Ban en Meta, ‘kijken’ jullie even iets verder?

Ray-Ban, een zeer bekend (zonne)brilmerk, geniet bekendheid door diverse aspecten. Denk aan iconische ontwerpen als de Wayfarer en Aviator, het aantal Ray-Banbrillen in films en de samenwerking met internationale sterren. De Ray-Ban geldt ook als een hoogwaardig product, waardoor het een lifestylemerk is dat vrijheid en avontuur symboliseert en ver afstaat van privacyzorgen, in elk geval tot 2020.

In dat jaar gingen Ray-Ban en Meta (Facebook) samen werken aan Ray-Ban-stories, de eerste generatie van ”smart connected devices” (slim met elkaar verbonden apparaten). Sindsdien combineren de brillen mode en lifestyle met technologieën als camera en spraakbesturing. De samenwerking beoogt de integratie van sociale media in het dagelijks leven. Persoonlijk denk ik echter dat we geen integratie maar juist desintegratie (ontkoppeling) nodig hebben om authentieke menselijke interactie te bevorderen en polarisatie terug te dringen.

Roomser dan de paus graag

De G7 (Groep van Zeven) werd in 1975 opgericht als platform voor ’s werelds grootste industrielanden. Het was op 14 juni voor het eerst in het bijna 50-jarig bestaan van de G7 dat ze werd toegesproken door de pontifex maximus, de ”hoogste bisschop” van de Rooms-Katholieke Kerk, ofwel de paus.

Paus Franciscus sprak de deelnemers toe over kunstmatige intelligentie . Hij ging in op de cultuur van onbeperkte menselijke macht in het kader van een obsessie om alles te controleren en elke begrenzing van het leven te overwinnen. Hierdoor lopen we het risico de controle over onszelf te verliezen. De paus is gemiddeld genomen voorzichtig optimistisch over AI, met als kanttekening dat hij focust op het belang van ethische overwegingen en menselijke betrokkenheid wat betreft zowel de ontwikkeling als het gebruik van de technologie. Enkele van zijn observaties zijn de moeite van het noemen waard:

Een stuur op Europa is meer nodig dan een rem

Om verantwoord vooruit te gaan pleit de ChristenUnie voor een Europese Unie die grenzen stelt aan de impact op de aarde en mensenlevens elders in de wereld, die zich sterk maakt tegen bedrijven die technologie op onverantwoorde wijze inzetten, en die technologisch minder afhankelijk is van de Verenigde Staten en China. Dit vereist een ethisch kader.Om verantwoord vooruit te gaan pleit de ChristenUnie voor een Europese Unie die grenzen stelt aan de impact op de aarde en mensenlevens elders in de wereld, die zich sterk maakt tegen bedrijven die technologie op onverantwoorde wijze inzetten, en die technologisch minder afhankelijk is van de Verenigde Staten en China. Dit vereist een ethisch kader.

‘Een dienstbare EU die zorgt voor veilige onlinewereld’

Digitalisering, we ontkomen er niet aan. Steeds meer en steeds sneller wordt onze samenleving gedigitaliseerd. Dat vraagt om een dienstbare overheid die de digitale transitie coördineert, faciliteert en zeker ook begrenst. Digitalisering en daarbij komende cyberdreigingen zijn bij uitstek grensoverschrijdend. De SGP pleit dan ook voor samenwerkingen tussen lidstaten op dit gebied. Toekomstbestendige wetgeving op EU-niveau is daarbij nodig. Echter, er zijn grenzen.

Gevangen in een technologisch kader? 

Het is moeilijk voor te stellen wat er door het hoofd moet zijn gegaan van de Franse schrijver Jacques Ellul toen hij kort na de Tweede Wereldoorlog zijn boek publiceerde onder de titel Présence au monde moderne: Problèmes de la civilisation post-chrétienne (1948). Kort na de vernietigingen van de tweede wereldoorlog beschrijft Ellul, op haast profetische wijze, de gevaren van technologische ontwikkelingen en menselijke vooruitgangsdrift van de komende tijd. Ruim vijfenzeventig jaar later bevindt de moderne mens zich midden in de postchristelijke beschaving die Ellul schetst en bevinden wij ons midden in deze gevaren. Staand in de wereld van nu is daarmee relevanter en herkenbaarder dan ooit tevoren!  

Gezocht: opvoeders en brengers van harmonie

Met jullie wil ik nadenken over twee menselijke rollen in een hoogtechnologisch tijdperk, die van opvoeders en brengers van harmonie. Generatieve kunstmatige intelligentie (Gen AI) bracht een explosie teweeg in tekst, audio, video en zelfs code. Gen AI biedt ongekende mogelijkheden voor creatie en innovatie. Maar naast kansen brengt deze technologie ook risico’s en nadelige implicaties met zich mee.

Denk aan het gebrek aan contextueel begrip (informatie kunnen begrijpen binnen de omgeving waarin deze zich voordoet), gebrekkig waarheidsgehalte (desinformatie), aangetaste geloofwaardigheid, ondermijning van vertrouwen en verstoring van democratie. Deze geautomatiseerde informatie-explosie leidt tot alternatieve waarheden, wat kan resulteren in een digitale Babylonische ”spraakverwarring”.