Techniekfilosofie

Magnifica humanitas: wat AI met ons doet – en wat wij ermee moeten

Magnifica humanitas: wat AI met ons doet – en wat wij ermee moeten

Artificiële intelligentie groeit niet alleen snel – ze sijpelt inmiddels door in bijna alles wat we doen. Vaak zonder dat we het doorhebben. In Nederland kun je er eigenlijk niet meer omheen: AI zit in apps en systemen die beslissingen nemen die ons dagelijks raken. Je kiest er meestal niet voor; het is er gewoon.

De encycliek Magnifica humanitas probeert paus Leo XIV precies daar woorden aan te geven. Niet door alleen naar technologie te kijken, maar vooral door te vragen: wat betekent dit voor ons als mens? En misschien nog belangrijker: wat zijn we elkaar verschuldigd in een wereld waarin technologie steeds meer invloed krijgt?

Als AI-ethicus én katholiek las ik deze tekst met een ethiekbril. Natuurlijk is de theologische basis belangrijk, maar de kernvraag voor mij is veel praktischer: heeft deze encycliek iets te zeggen tegen gewone mensen – ook als je niets met kerk of geloof hebt?

aerial view of cloudscape

Techniek en christendom

Heb je je ooit afgevraagd: zal er op de nieuwe hemel en aarde nog techniek zijn? Waarschijnlijk is je eerste reactie: ‘Nee, natuurlijk niet’. Ons antwoord op deze vraag laat veel zien over hoe we naar techniek kijken. We kunnen ons een leven zonder moderne techniek niet voorstellen. Er is zoveel techniek dat we er ons zelfs vaak niet bewust van zijn. Hoe we naar techniek kijken heeft veel te maken met hoe we er als christenen mee omgaan. De ingenieur en filosoof Egbert Schuurman dacht als christen veel na over techniek en schreef veel over een christelijke visie op techniek. In dit stuk wil ik de hoofdlijnen van zijn denken uiteenzetten.

person making clay pot

Artificial Intelligence (AI) vraagt om ethiek by design

AI is een razendsnelle technologische ontwikkeling, die zich, vaak nauwelijks zichtbaar, in onze samenleving nestelt. Ook de overheid maakt in toenemende mate gebruik van AI, om burgers te monitoren en te volgen. “Een zeer zorgelijke ontwikkeling,” volgens Rick Bouter, mede-oprichter en bestuurder van Stichting Techthics. Want waar ligt de grens? Of zijn we deze als christen al voorbij? En hoe moeten we als christen omgaan met vergaande digitalisering en opkomende technologie?

close up photo of bible

AI + Bijbel = BijbelGPT?

AI + Bijbel = BijbelGPT
Geavanceerde Bijbelzoekmachine

Als persoon ben ik vaak opzoek naar onderbouwing voor keuzes of meningen. Dit zorgt in het geval van een overdenking of Bijbelstudie vaak voor een hoop geblader door de Bijbel of onderzoek op het internet naar de juiste passages die aansluiten bij een keuze of standpunt. Digitale bijbelapps hebben gelukkig al goede zoekfuncties, maar toch gaf dit niet altijd de juiste passages terug doordat de zoekfuncties niet ‘Google’ waardig zijn.

Dit leidde tot de vraag wat zou er gebeuren als een AI-taalmodel wordt getraind op de Bijbel. Na enig onderzoek kwam naar voren dat dit technisch gezien mogelijk was. Dit zou kunnen leiden tot een zeer geavanceerde zoekmachine. De eerste stap was het kiezen van een Bijbelvertaling voor het experiment. Volgens OpenAI is de meeste data waarop het model is getraind van 2015-2021 [2]. Daarom leek de Bijbel in Gewone Taal de beste optie, omdat deze vertaling waarschijnlijk het best begrepen kon worden door GPT-3.

black and white photo of human hand and robot hand

Kunstmatige Intelligentie en het gevaar van reductionisme – Henk Jochemsen en Hugo Peters

Kunstmatige intelligentie (AI) is een sterk opkomende techniek met legio nuttige toepassingsmogelijkheden. Tegelijkertijd maakt AI commerciële en politieke beïnvloeding van grote
groepen mensen mogelijk. Daarnaast dreigen de beperkingen van AI over het hoofd te worden gezien. Informatie is nog geen kennis en zonder context is er nog geen werkelijk inzicht. Met behulp van inzichten uit de filosofie van Herman Dooyeweerd wordt uiteengezet dat het gebruik van AI
zonder nader inzicht in de betekenisan onderliggende data leidt tot een reductie van de werkelijkheid.

Back to Top