Waarom stel je je vragen aan God en niet aan een chatbot?

Dit artikel is verschenen in het Reformatorisch Dagblad van 23 mei en geschreven door Martin Aarnoudse

Waarom wachten op God als we binnenkort toch met al onze vragen bij AI terechtkunnen en gelijk antwoord krijgen? AI verwijst ook naar Hem tenslotte.

Toen ik mijn gedachten liet gaan over deze vraag, was mijn eerste reactie: natuurlijk ga ik niet met al mijn vragen naar AI. Ik gebruik AI voor praktische zaken. Ja, ik zoek weleens de verschillen op tussen het piëtisme en puritanisme. Of de verklaring van een bepaald Bijbelgedeelte. Maar een vraag aan AI stellen die ik anders aan God zou stellen? Nee toch? Uit recent gepubliceerd onderzoek van Driestar Educatief blijkt ook dat jongeren dat weinig doen.

Na de vraag wat te laten bezinken kwam ik erachter dat er veel in opgesloten zit. Want met welke vragen ga jij eigenlijk naar God? Beperkt zich dat tot de vraag om een nieuw hart? Of leg je alles voor Hem neer? En kun je nog geduldig wachten tot Hij antwoordt? Met de komst van AI veranderde de snelheid tussen vraag en antwoord en de manier waarop dat antwoord tot je komt. Dat antwoord wordt elke maand beter.

Verrast

Zou het dan kunnen dat je met alle vragen die je aan God stelt ook naar AI kunt gaan? Is het realistisch om te verwachten dat dit binnenkort kan? In de begintijden van ChatGPT kon het geen antwoord geven op de vraag hoe je bekeerd moest worden. Stel vandaag dezelfde vraag en je krijgt een behoorlijk antwoord.

Weet je wat ik verrassend vond toen ik die vraag stelde? Dat ChatGPT je op Hem wijst! Door je handvatten te geven voor een gebed en onder andere te verwijzen naar Johannes 6:37 „en die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen”. Maar ook de overtuiging van zonde, het toevlucht nemen tot Christus en de levenslange verandering van hart en leven.

Als je RefGPT gebruikt zal het antwoord op diezelfde vraag je bekend voorkomen omdat daaronder boeken van onder andere Wilhelmus A Brakel liggen en de Heidelbergse Catechismus. Dat model is bewust gevoed met die informatie. En toch vind ik het mooi dat ook een ChatGPT gevoed is met de boodschap van zonde en genade.

Gevaar

Ook als je twijfelt of worstelt met geloofszekerheid komt het met gerichte antwoorden die hun oorsprong hebben in de reformatorische theologie. De innerlijke vragen die je met je vrienden, ouders, dominee of kerkenraad zou kunnen bespreken kun je blijkbaar ook aan ChatGPT stellen. En je krijgt nog direct antwoord ook.

Daar schuilt ook direct het gevaar. Dat je innerlijke vragen meer en meer verbergt en de drempel verhoogt om deze wezenlijke vragen in je omgeving te bespreken. De omgeving die jou kent. Daar licht ook een verantwoordelijkheid voor de omgeving. Hoe geven wij geestelijk leiding aan de jongeren? Staan we voor ze open met alle vragen? Ook als het schuurt? Zorgen we ervoor dat ze welkom zijn en niet hun heil ergens anders zoeken?

Worden je vragen niet specifiek christelijk, zoals „hoe vind ik rust” of „wat is de zin van mijn leven”, dan zul je zien dat de antwoorden liberalere kanten op gaan. Net zoals je op school, bij je werk of bij je vrienden aangeeft dat je christen bent, is het goed om dat ook tegen een ChatGPT te zeggen, zodat hij daar rekening mee kan houden in de beantwoording.

Een ander probleem dat de hoofdvraag laat zien is of wij straks nog in staat zijn te wachten. Ons vermogen om te wachten neemt steeds verder af. Brieven, telegrammen, fax, email, sms, WhatsApp, chatten, blauwe vinkjes, aan het typen… Wachten maakt ons ongemakkelijk. We willen die leegte opvullen. Wachten kunnen we al snel ervaren als een passief gebeuren. Maar mag ik van je vragen om te verwachten? Om te volharden in je gebed, je zingen en zoeken? Omdat Hij beloofd heeft in Jesaja 40:31 dat Hij dan je kracht zal vernieuwen.

En wat levert dat directe antwoord je op? Wat ga je daar vervolgens mee doen? Brengt het je juist weer terug bij God? In het geval van twijfel rondom geloofszekerheid wijst ook een ChatGPT je naar Christus toe. Ga met je leegte, schuld en zwakheid naar Hem toe. Het antwoord kan wel helpend zijn, je gedachten structureren of je vraag goed onder woorden brengen. In dit geval door niet te zien op jezelf maar op Christus. Ik wil bij je aandringen om dan ook bij Hem te blijven en niet te rade te blijven gaan bij een chatbot.

Maar ik hoor niets van God, zeg je, ik bid wel maar Hij hoort mij niet. Dit kan een grote worsteling zijn. Zowel wanneer je Christus kent als je Zaligmaker als wanneer je Hem nog niet kent. Ook dat kan een wanhopige uitroep naar ChatGPT zijn. Je wijst mij naar God, maar ik krijg geen antwoord. Welk antwoord geeft het dan? Het erkent je gevoel en je eenzaamheid. Je voelt je begrepen. Het laat zien dat ook in de Bijbel mensen roepen naar God: „Hoelang nog, HEERE?”.

Dat erkennen van je gevoel is iets wat je vaak ziet bij ChatGPT. Wees je ervan bewust dat dit iets met je doet. Je begrepen voelen doet veel met je. Je voelt meer verbinding. Hoe ver is de stap dan nog om de vraag die je aan God wilt stellen aan ChatGPT te stellen? Maar wat levert het je op? Helderheid, richting, begrip, iets wat misschien past bij je eigen beleving. Maar wat ontbreekt, is de verbinding met God.

Hoe meer je verbinding zoekt met AI, hoe minder je de verbinding met God of met mensen zult zoeken. Dat is normaliter al problematisch, maar als het om geestelijke zaken gaat nog meer. Maar ook al ga je met al je geestelijke vragen naar ChatGPT, het zal je altijd weer naar God wijzen. Omdat het niet anders kan. Omdat het gevoed is met de beloften uit Gods eigen Woord: „Komt herwaarts tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven”.

Maar ga dan ook. Laat God niet wachten op jouw antwoord en blijf bij Hem. Het is mooi als technologie je bij God brengt, maar wees je ervan bewust dat het je ook bij God vandaan kan houden. Zoek het contact met mensen om je heen. Je bent niet alleen met je vragen. Een chatbot kan je helpen in het structureren van je gedachten, maar mist de bezieling, ziet jou niet echt; het kan je niet vervullen en verlossen. Verwacht Hem dan!