Technologie & ethiek

Magnifica humanitas: wat AI met ons doet – en wat wij ermee moeten

Magnifica humanitas: wat AI met ons doet – en wat wij ermee moeten

Artificiële intelligentie groeit niet alleen snel – ze sijpelt inmiddels door in bijna alles wat we doen. Vaak zonder dat we het doorhebben. In Nederland kun je er eigenlijk niet meer omheen: AI zit in apps en systemen die beslissingen nemen die ons dagelijks raken. Je kiest er meestal niet voor; het is er gewoon.

De encycliek Magnifica humanitas probeert paus Leo XIV precies daar woorden aan te geven. Niet door alleen naar technologie te kijken, maar vooral door te vragen: wat betekent dit voor ons als mens? En misschien nog belangrijker: wat zijn we elkaar verschuldigd in een wereld waarin technologie steeds meer invloed krijgt?

Als AI-ethicus én katholiek las ik deze tekst met een ethiekbril. Natuurlijk is de theologische basis belangrijk, maar de kernvraag voor mij is veel praktischer: heeft deze encycliek iets te zeggen tegen gewone mensen – ook als je niets met kerk of geloof hebt?

𝗔𝗜 𝗵𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗲𝗲𝗻 𝗺𝘆𝘀𝘁𝗶𝗲𝗸𝗲 𝘃𝗼𝗿𝗺 𝗮𝗮𝗻𝗴𝗲𝗻𝗼𝗺𝗲𝗻 𝗲𝗻 𝗱𝗶𝗻𝗴𝘁 𝗺𝗲𝗲 𝗶𝗻 𝗱𝗲 𝗿𝗮𝗰𝗲 𝗼𝗺 𝘁𝗲 𝘄𝗼𝗿𝗱𝗲𝗻 𝗮𝗹𝘀 𝗚𝗼𝗱

𝗔𝗜 𝗵𝗲𝗲𝗳𝘁 𝗲𝗲𝗻 𝗺𝘆𝘀𝘁𝗶𝗲𝗸𝗲 𝘃𝗼𝗿𝗺 𝗮𝗮𝗻𝗴𝗲𝗻𝗼𝗺𝗲𝗻 𝗲𝗻 𝗱𝗶𝗻𝗴𝘁 𝗺𝗲𝗲 𝗶𝗻 𝗱𝗲 𝗿𝗮𝗰𝗲 𝗼𝗺 𝘁𝗲 𝘄𝗼𝗿𝗱𝗲𝗻 𝗮𝗹𝘀 𝗚𝗼𝗱

programma: “De leerlingen”, gepresenteerd door Jurjen ten Brinke met als thema: “Hoe je valse profeten herkent” mocht Rick Bouter een bijdrage doen over de religeuze vorm welke AI heeft aangenomen.

“In deze aflevering duiken we in één van de meest ongemakkelijke en urgente waarschuwingen van Jezus. Over hoe valse profeten je ziel op een dwaalspoor kunnen zetten, de hemel verduisteren en hoe jij, als leerling van Jezus, staande kunt blijven met onderscheidingsvermogen en met standvastigheid.” Vanaf 01:03:00 mijn bijdrage en onderstaand de voordracht.

aerial view of cloudscape

Techniek en christendom

Heb je je ooit afgevraagd: zal er op de nieuwe hemel en aarde nog techniek zijn? Waarschijnlijk is je eerste reactie: ‘Nee, natuurlijk niet’. Ons antwoord op deze vraag laat veel zien over hoe we naar techniek kijken. We kunnen ons een leven zonder moderne techniek niet voorstellen. Er is zoveel techniek dat we er ons zelfs vaak niet bewust van zijn. Hoe we naar techniek kijken heeft veel te maken met hoe we er als christenen mee omgaan. De ingenieur en filosoof Egbert Schuurman dacht als christen veel na over techniek en schreef veel over een christelijke visie op techniek. In dit stuk wil ik de hoofdlijnen van zijn denken uiteenzetten.

Defensie opschalen is nodig maar goede diplomatie is onmisbaar

Defensie opschalen is nodig maar goede diplomatie is onmisbaar

Drie jaar geleden schreven Martin Aarnoudse en ik het artikel ”Cyberveiligheid: van tank naar toetsenbord” (De Banier, 1-4-2022). We gingen in op digitale oorlogsvoering, het ontbreken van onlinelandsgrenzen en andere gevolgen van digitale en technologische doorbraken. Omdat het aantal defensieaankopen nu toeneemt, dacht ik aan dit thema terug in een andere context: die van technologische zelfvoorzienendheid en het voorkomen van oorlog.

Staatssecretaris Tuinman van Defensie heeft gezegd dat het kabinet 1,15 miljard euro heeft om de defensie-industrie op te schalen. Er werden al diverse aankopen gedaan, waaronder drones en kanonsystemen om drones uit de lucht te halen. Ook ging defensie samenwerkingen aan met maritieme bedrijven en de hightechindustrie. Verder werden diverse campagnes gelanceerd om werken bij defensie weer populair te maken. Het budget is eveneens bedoeld voor versnelling van vijf sleuteltechnologieën die relevant zijn in een moderne oorlogsvoering. Het gaat om kwantumcomputers, ruimtevaart, sensoren, slimmere materialen en intelligente systemen. Tuinman kent het defensiedomein van binnenuit. Dat hij zich nu voor 100 procent voor de heropbouw van onze uitgeklede defensie inzet, verdient onze waardering.

Ray-Ban en Meta, ‘kijken’ jullie even iets verder?

Ray-Ban en Meta, ‘kijken’ jullie even iets verder?

Ray-Ban, een zeer bekend (zonne)brilmerk, geniet bekendheid door diverse aspecten. Denk aan iconische ontwerpen als de Wayfarer en Aviator, het aantal Ray-Banbrillen in films en de samenwerking met internationale sterren. De Ray-Ban geldt ook als een hoogwaardig product, waardoor het een lifestylemerk is dat vrijheid en avontuur symboliseert en ver afstaat van privacyzorgen, in elk geval tot 2020.

In dat jaar gingen Ray-Ban en Meta (Facebook) samen werken aan Ray-Ban-stories, de eerste generatie van ”smart connected devices” (slim met elkaar verbonden apparaten). Sindsdien combineren de brillen mode en lifestyle met technologieën als camera en spraakbesturing. De samenwerking beoogt de integratie van sociale media in het dagelijks leven. Persoonlijk denk ik echter dat we geen integratie maar juist desintegratie (ontkoppeling) nodig hebben om authentieke menselijke interactie te bevorderen en polarisatie terug te dringen.

Roomser dan de paus graag

Roomser dan de paus graag

De G7 (Groep van Zeven) werd in 1975 opgericht als platform voor ’s werelds grootste industrielanden. Het was op 14 juni voor het eerst in het bijna 50-jarig bestaan van de G7 dat ze werd toegesproken door de pontifex maximus, de ”hoogste bisschop” van de Rooms-Katholieke Kerk, ofwel de paus.

Paus Franciscus sprak de deelnemers toe over kunstmatige intelligentie . Hij ging in op de cultuur van onbeperkte menselijke macht in het kader van een obsessie om alles te controleren en elke begrenzing van het leven te overwinnen. Hierdoor lopen we het risico de controle over onszelf te verliezen. De paus is gemiddeld genomen voorzichtig optimistisch over AI, met als kanttekening dat hij focust op het belang van ethische overwegingen en menselijke betrokkenheid wat betreft zowel de ontwikkeling als het gebruik van de technologie. Enkele van zijn observaties zijn de moeite van het noemen waard:

‘Een dienstbare EU die zorgt voor veilige onlinewereld’

‘Een dienstbare EU die zorgt voor veilige onlinewereld’

Digitalisering, we ontkomen er niet aan. Steeds meer en steeds sneller wordt onze samenleving gedigitaliseerd. Dat vraagt om een dienstbare overheid die de digitale transitie coördineert, faciliteert en zeker ook begrenst. Digitalisering en daarbij komende cyberdreigingen zijn bij uitstek grensoverschrijdend. De SGP pleit dan ook voor samenwerkingen tussen lidstaten op dit gebied. Toekomstbestendige wetgeving op EU-niveau is daarbij nodig. Echter, er zijn grenzen.

Gezocht: opvoeders en brengers van harmonie

Gezocht: opvoeders en brengers van harmonie

Met jullie wil ik nadenken over twee menselijke rollen in een hoogtechnologisch tijdperk, die van opvoeders en brengers van harmonie. Generatieve kunstmatige intelligentie (Gen AI) bracht een explosie teweeg in tekst, audio, video en zelfs code. Gen AI biedt ongekende mogelijkheden voor creatie en innovatie. Maar naast kansen brengt deze technologie ook risico’s en nadelige implicaties met zich mee.

Denk aan het gebrek aan contextueel begrip (informatie kunnen begrijpen binnen de omgeving waarin deze zich voordoet), gebrekkig waarheidsgehalte (desinformatie), aangetaste geloofwaardigheid, ondermijning van vertrouwen en verstoring van democratie. Deze geautomatiseerde informatie-explosie leidt tot alternatieve waarheden, wat kan resulteren in een digitale Babylonische ”spraakverwarring”.

Schrijven of herschrijven we geschiedenis met generatieve AI?

Schrijven of herschrijven we geschiedenis met generatieve AI?

Via kunstmatige intelligentie om informatie vragen, is zeker nuttig. Wel moet de mens zelf de regie houden. Bij een tool van Gemini bleek dat niet overbodig.

Vandaag de dag wordt er geschiedenis geschreven met generatieve Artificial Intelligence. (Schijnbaar) baanbrekende toepassingen worden in hoog tempo gelanceerd. Generatieve AI maakt het mogelijk om nieuwe gegevens, zoals teksten, beelden en geluiden, te creëren op basis van patronen en data die het heeft ontleend aan bestaande gegevens. Van Chat GPT voor tekst, van Mid Journey voor afbeeldingen, van GitHub Co-pilot voor codes, van Synthesia voor video’s en ga zo maar door. Deze toepassing is niet van zichzelf intelligent, maar verbaast ons wel. Enerzijds omdat we dit soort technologische toepassingen op deze rafelenschaal nog niet kenden, anderzijds omdat de mate van beschikbaarheid ongekend groot is.

Back to Top