Techthics

Magnifica humanitas: wat AI met ons doet – en wat wij ermee moeten

Magnifica humanitas: wat AI met ons doet – en wat wij ermee moeten

Artificiële intelligentie groeit niet alleen snel – ze sijpelt inmiddels door in bijna alles wat we doen. Vaak zonder dat we het doorhebben. In Nederland kun je er eigenlijk niet meer omheen: AI zit in apps en systemen die beslissingen nemen die ons dagelijks raken. Je kiest er meestal niet voor; het is er gewoon.

De encycliek Magnifica humanitas probeert paus Leo XIV precies daar woorden aan te geven. Niet door alleen naar technologie te kijken, maar vooral door te vragen: wat betekent dit voor ons als mens? En misschien nog belangrijker: wat zijn we elkaar verschuldigd in een wereld waarin technologie steeds meer invloed krijgt?

Als AI-ethicus én katholiek las ik deze tekst met een ethiekbril. Natuurlijk is de theologische basis belangrijk, maar de kernvraag voor mij is veel praktischer: heeft deze encycliek iets te zeggen tegen gewone mensen – ook als je niets met kerk of geloof hebt?

Een buitengewoon onfatsoenlijk filmpje bleek voor de jongeren een vorm van vertier

Een buitengewoon onfatsoenlijk filmpje bleek voor de jongeren een vorm van vertier

Onlangs kwam ik een volstrekt beschamend gebruik van nieuwe technologie tegen en dat wil ik met u delen. Het betrof een confrontatie in een winkel tussen een groep jongeren en een wat oudere man.

De man zoekt iets in een van de winkelschappen als een jongere langsloopt en hem ervan beschuldigt dat hij in een blamerend TikTok-filmpje participeert. Een van de jongeren laat op zijn telefoon een filmpje zien waarop het shirt dat de man aan heeft ineens verdwijnt. Als een hyena komt er nog een volgende jongere bij staan. Die irriteert en provoceert de man door om zijn handtekening en foto te vragen, aangezien de man nu zogenaamd een TikTok-ster is. De man geeft herhaaldelijk aan dat hij niet de echte persoon in het filmpje is. Kennelijk is dit voor jongeren een vorm van vertier.

aerial view of cloudscape

Techniek en christendom

Heb je je ooit afgevraagd: zal er op de nieuwe hemel en aarde nog techniek zijn? Waarschijnlijk is je eerste reactie: ‘Nee, natuurlijk niet’. Ons antwoord op deze vraag laat veel zien over hoe we naar techniek kijken. We kunnen ons een leven zonder moderne techniek niet voorstellen. Er is zoveel techniek dat we er ons zelfs vaak niet bewust van zijn. Hoe we naar techniek kijken heeft veel te maken met hoe we er als christenen mee omgaan. De ingenieur en filosoof Egbert Schuurman dacht als christen veel na over techniek en schreef veel over een christelijke visie op techniek. In dit stuk wil ik de hoofdlijnen van zijn denken uiteenzetten.

bionic hand and human hand finger pointing

Drie kenners in gesprek over kunstmatige intelligentie: ,,Wanneer zeg je: ik doe niet meer mee?”

Is kunstmatige intelligentie (AI) werkelijk intelligent? Nee, stellen Rick Bouter en prof. dr. Marc J. de Vries. Ja, zegt ds. M. van Reenen. In een rondetafelgesprek in Apeldoorn laten ze hun licht schijnen over AI, die menselijke intelligentie bedrieglijk kan imiteren. „Hoelang gaan we nog voor het echie?”

De drie deelnemers aan het rondetafelgesprek schrijven geregeld in het Reformatorisch Dagblad over AI. Bouter werkt in de IT-wereld en is voorzitter van Techthics, een christelijke denktank. De Vries is bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de Technische Universiteit (TU) Delft. De hersteld hervormde ds. Van Reenen is predikant in Urk en aankomend evangelist.

Defensie opschalen is nodig maar goede diplomatie is onmisbaar

Defensie opschalen is nodig maar goede diplomatie is onmisbaar

Drie jaar geleden schreven Martin Aarnoudse en ik het artikel ”Cyberveiligheid: van tank naar toetsenbord” (De Banier, 1-4-2022). We gingen in op digitale oorlogsvoering, het ontbreken van onlinelandsgrenzen en andere gevolgen van digitale en technologische doorbraken. Omdat het aantal defensieaankopen nu toeneemt, dacht ik aan dit thema terug in een andere context: die van technologische zelfvoorzienendheid en het voorkomen van oorlog.

Staatssecretaris Tuinman van Defensie heeft gezegd dat het kabinet 1,15 miljard euro heeft om de defensie-industrie op te schalen. Er werden al diverse aankopen gedaan, waaronder drones en kanonsystemen om drones uit de lucht te halen. Ook ging defensie samenwerkingen aan met maritieme bedrijven en de hightechindustrie. Verder werden diverse campagnes gelanceerd om werken bij defensie weer populair te maken. Het budget is eveneens bedoeld voor versnelling van vijf sleuteltechnologieën die relevant zijn in een moderne oorlogsvoering. Het gaat om kwantumcomputers, ruimtevaart, sensoren, slimmere materialen en intelligente systemen. Tuinman kent het defensiedomein van binnenuit. Dat hij zich nu voor 100 procent voor de heropbouw van onze uitgeklede defensie inzet, verdient onze waardering.

Ray-Ban en Meta, ‘kijken’ jullie even iets verder?

Ray-Ban en Meta, ‘kijken’ jullie even iets verder?

Ray-Ban, een zeer bekend (zonne)brilmerk, geniet bekendheid door diverse aspecten. Denk aan iconische ontwerpen als de Wayfarer en Aviator, het aantal Ray-Banbrillen in films en de samenwerking met internationale sterren. De Ray-Ban geldt ook als een hoogwaardig product, waardoor het een lifestylemerk is dat vrijheid en avontuur symboliseert en ver afstaat van privacyzorgen, in elk geval tot 2020.

In dat jaar gingen Ray-Ban en Meta (Facebook) samen werken aan Ray-Ban-stories, de eerste generatie van ”smart connected devices” (slim met elkaar verbonden apparaten). Sindsdien combineren de brillen mode en lifestyle met technologieën als camera en spraakbesturing. De samenwerking beoogt de integratie van sociale media in het dagelijks leven. Persoonlijk denk ik echter dat we geen integratie maar juist desintegratie (ontkoppeling) nodig hebben om authentieke menselijke interactie te bevorderen en polarisatie terug te dringen.

Roomser dan de paus graag

Roomser dan de paus graag

De G7 (Groep van Zeven) werd in 1975 opgericht als platform voor ’s werelds grootste industrielanden. Het was op 14 juni voor het eerst in het bijna 50-jarig bestaan van de G7 dat ze werd toegesproken door de pontifex maximus, de ”hoogste bisschop” van de Rooms-Katholieke Kerk, ofwel de paus.

Paus Franciscus sprak de deelnemers toe over kunstmatige intelligentie . Hij ging in op de cultuur van onbeperkte menselijke macht in het kader van een obsessie om alles te controleren en elke begrenzing van het leven te overwinnen. Hierdoor lopen we het risico de controle over onszelf te verliezen. De paus is gemiddeld genomen voorzichtig optimistisch over AI, met als kanttekening dat hij focust op het belang van ethische overwegingen en menselijke betrokkenheid wat betreft zowel de ontwikkeling als het gebruik van de technologie. Enkele van zijn observaties zijn de moeite van het noemen waard:

Gezocht: opvoeders en brengers van harmonie

Gezocht: opvoeders en brengers van harmonie

Met jullie wil ik nadenken over twee menselijke rollen in een hoogtechnologisch tijdperk, die van opvoeders en brengers van harmonie. Generatieve kunstmatige intelligentie (Gen AI) bracht een explosie teweeg in tekst, audio, video en zelfs code. Gen AI biedt ongekende mogelijkheden voor creatie en innovatie. Maar naast kansen brengt deze technologie ook risico’s en nadelige implicaties met zich mee.

Denk aan het gebrek aan contextueel begrip (informatie kunnen begrijpen binnen de omgeving waarin deze zich voordoet), gebrekkig waarheidsgehalte (desinformatie), aangetaste geloofwaardigheid, ondermijning van vertrouwen en verstoring van democratie. Deze geautomatiseerde informatie-explosie leidt tot alternatieve waarheden, wat kan resulteren in een digitale Babylonische ”spraakverwarring”.

Schrijven of herschrijven we geschiedenis met generatieve AI?

Schrijven of herschrijven we geschiedenis met generatieve AI?

Via kunstmatige intelligentie om informatie vragen, is zeker nuttig. Wel moet de mens zelf de regie houden. Bij een tool van Gemini bleek dat niet overbodig.

Vandaag de dag wordt er geschiedenis geschreven met generatieve Artificial Intelligence. (Schijnbaar) baanbrekende toepassingen worden in hoog tempo gelanceerd. Generatieve AI maakt het mogelijk om nieuwe gegevens, zoals teksten, beelden en geluiden, te creëren op basis van patronen en data die het heeft ontleend aan bestaande gegevens. Van Chat GPT voor tekst, van Mid Journey voor afbeeldingen, van GitHub Co-pilot voor codes, van Synthesia voor video’s en ga zo maar door. Deze toepassing is niet van zichzelf intelligent, maar verbaast ons wel. Enerzijds omdat we dit soort technologische toepassingen op deze rafelenschaal nog niet kenden, anderzijds omdat de mate van beschikbaarheid ongekend groot is.

person making clay pot

Artificial Intelligence (AI) vraagt om ethiek by design

AI is een razendsnelle technologische ontwikkeling, die zich, vaak nauwelijks zichtbaar, in onze samenleving nestelt. Ook de overheid maakt in toenemende mate gebruik van AI, om burgers te monitoren en te volgen. “Een zeer zorgelijke ontwikkeling,” volgens Rick Bouter, mede-oprichter en bestuurder van Stichting Techthics. Want waar ligt de grens? Of zijn we deze als christen al voorbij? En hoe moeten we als christen omgaan met vergaande digitalisering en opkomende technologie?

Back to Top