AI is geen bedreiding, ga aan de slag, onderzoek de mogelijkheden

Onderstaand artikel verscheen op 2 november 2023 in het GO Magazine voor ondernemers.

Inmiddels woont Martin Aarnoudse (33) niet meer op het eiland, maar het is wel het eerste waar hij over begint als hij benaderd wordt voor een interview over kunstmatige intelligentie. Als tiener startte hij een eigen bedrijfje in website-ontwikkeling. Na verschillende werkzaamheden in die sector werkt hij inmiddels bij OVSoftware als technisch consultant, en is medeoprichter van Stichting Techthics. “Een platform voor bezinning op nieuwe technologieën.”

Wat trekt hem zo in de sector? “Je kunt goed je creativiteit kwijt in je werk. Al voordat ik naar het Hoornbeeck College ging deed ik veel met Photoshop. M’n filosofie was dat iets niet alleen praktisch moet zijn maar er ook mooi uit mag zien.”

In zijn vrije tijd hielp hij in 2019 Stichting Techthics op te richten. “Ons doel is om vanuit een christelijk denkkader vragen te stellen bij nieuwe technologie, en handvatten te geven aan bijvoorbeeld het bedrijfsleven over hoe om te gaan met ontwikkelingen. Zie je nieuwe technologieën als gereedschap, of gaat het straks alles beheersen?”

Mens of machine

Kunstmatige intelligentie (AI) is in dat licht razend actueel. Maar eerst: wat is kunstmatige intelligentie eigenlijk? “Kunstmatig zegt dat het niet echt is, het is gegenereerd. Op de vraag wat intelligentie is, kun je veel verschillende antwoorden geven. Vraag het aan tien mensen en je krijgt tien verschillende antwoorden. Ik gebruik daarbij het voorbeeld van de Turing-test, een test waarin vragen worden gesteld aan een machine. Als je op een gegeven moment niet meer weet of het antwoord door een mens of machine gegeven wordt, is de test geslaagd. En in die fase zijn we. Denk aan ChatGPT, een tool die tekst produceert die niet te onderscheiden is van door mensen geschreven teksten.”

“Er zijn verschillende soorten intelligentie, bijvoorbeeld op het gebied van logica, taal en muziek. ChatGPT richt zich op het gebied van taal. Je kunt een vraag stellen aan ChatGPT, waarna die vervolgens een behoorlijk goed antwoord geeft. Maar, om een filosofische vraag te stellen: snapt ChatGPT het zelf gegeven antwoord? Weet het de context ervan? Of is het pure rekenkracht, dat de juiste woorden met elkaar gecombineerd worden? Is het dus eigenlijk wel kunstmatige intelligentie?”

Tijdswinst

“Bovendien hoeft het antwoord niet altijd juist te zijn. In mijn werk stel ik regelmatig een vraag aan het programma. Vaak klopt dat, maar soms ook niet. De enige reden waarom ik dat weet is omdat ik zelf het juiste antwoord weet. Maar wat als je blind vaart op het antwoord van ChatGPT? Bovendien: je krijgt er geen bronnen bij.” Aarnoudse vervolgt: “Nu zitten we nog in een stadium waar mensen het als hulpmiddel gebruiken. Maar wat als we op een gegeven moment alles voor waar aan gaan nemen wat het programma ons voorschotelt?”

Toch is hij zeker niet negatief over kunstmatige intelligentie. “Het heeft ons ontzettend veel te bieden. Je ziet steeds meer handige toepassingen, zo kun je bijvoorbeeld een video opnemen en die dan zo vertalen naar een andere taal. Zo lijkt het net alsof je die taal spreekt. Ontzettend handig. Verder lijkt het mij fantastisch dat veel repeterend werk, wat nu veel tijd en moeite kost, kan worden overgenomen. Het kan ons veel tijdwinst opleveren. Tegelijkertijd: wat gaan we dan doen met die vrijgekomen tijd? In het verleden werd bij nieuwe ontwikkelingen ook gezegd dat het ons veel meer tijd zou opleveren. Terwijl we het nu drukker lijken te hebben dan ooit. Er kan veel meer, dus doen we het ook, waardoor onze verwachtingen weer hoger worden.”

Gemanipuleerd beeld

Aarnoudse verwacht niet dat kunstmatige intelligentie alle banen overbodig zal maken. “Sommige banen kunnen inderdaad overbodig worden. Tegelijkertijd ontstaan er ook weer nieuwe banen. Mijn inschatting is dat het meer werkgelegenheid oplevert dan er verdwijnt.” Wel verliezen we als mensheid de grip op de ontwikkelingen. “Wie ontwikkelt en beheert kunstmatige intelligentie? Niet wijzelf, maar dat zijn de grote techbedrijven. En vragen we ons wel voldoende af wat de impact ervan zal zijn – gaat het ons helpen het goede te doen?”

Ander risico van AI is dat de grens tussen feit en fictie kan vervagen. “Gemanipuleerd beeld is nu al extreem moeilijk te herkennen. Je kunt bekende personen op video met behulp van programma’s alles laten zeggen wat je wil. Voordat je dat ontkracht hebt, is het kwaad al geschied.” Ander nadeel is dat de gemiddelde kennis van mensen achteruit kan gaan. “Waarom zou je zelf nog dingen moeten onthouden als je het altijd kunt vragen aan de AI? Vraag is wel, hoe erg is dat? Bij de komst van de rekenmachine werd dit argument ook al gebruikt.”

Kwaadaardige cellen

Technologie kan ons gaan beheersen. “We moeten niet helemaal afhankelijk worden van de techniek. Tegelijkertijd biedt het ons veel kansen om te ontwikkelen. Denk aan onderwijs: kunstmatige intelligentie kan iedere individuele leerling het perfect aan diens leerstijl aangepaste onderwijs bieden. Denk aan de zorg: robots zijn nu al beter dan menselijke chirurgen in staat kwaadaardige cellen te herkennen. Denk aan bedrijven: tijdens een online experiment beoordeelden mensen dat ze door een robot vriendelijker en beter geholpen waren dan door een menselijk iemand van de klantenservice.”

Nemen robots dan de controle over? Aarnoudse moet even lachen. “Niet in het extreme, dat de hele mensheid geknecht wordt door de kunstmatige intelligentie. Maar de kunst is wel op een bepaalde manier controle te houden over kunstmatige intelligentie en dergelijke ontwikkelingen. Die ontwikkelingen gaan hard, en we houden het niet tegen. In Polen is er een bedrijf dat een robot als directeur heeft, naast een directeur van vlees en bloed. Die robot is fysiek bij elke vergadering aanwezig, en neemt op basis van alle data beslissingen. De menselijke directeur gaf aan dat de robot verbanden kan zien en analyses maakt die hijzelf niet zou kunnen.”

Hij sluit af: “Het is lastig te zeggen waar we op dit gebied over een jaar staan, laat staan over tien jaar. Ik zou wel willen benadrukken: wees er niet bang voor. Zie het niet als bedreiging, maar ga aan de slag en onderzoek de mogelijkheden die het biedt.’’

Bron: https://www.eilandennieuws.nl/reader/6546 Tekst: Erwin Guijt

Back to Top